دانش های حدیثی؛ گذشته،حال،آینده(3)

ایشان از یك سو بر كسانی كه به غلطْ نام علم روایه الحدیث را درایه الحدیث گذارده اند، خُرده می گیرد و می گوید مناسب است آن را مصطلح الحدیثْ نام كرد.[1] و از سوی دیگر، پیشنهاد می كند كه علم درایه الحدیث، فقه الحدیثْ نام گیرد.[2]

ادامه نوشته

دانش های حدیثی؛ گذشته،حال،آینده(2)

در این جا به اجمال، آثار این دوره را از این جهت، مرور می كنیم. حاكم نیشابوری (م405ق)، 52 نوع از دانش های حدیث را در كتابش برمی شمرد و از هر نوع، به اختصار و با این تعبیرْ یاد می كند: النوع الأوّل من هذه العلوم، معرفه عالی الإسناد. النوع الثانی من معرفه علوم الحدیث، العلم بالنازل من الأسناد. و...[1]

ادامه نوشته

دانش های حدیثی؛ گذشته،حال،آینده(1)

مطالعه در پیشینه علوم، نشان می دهد كه دانش ها به یكباره شكل نگرفته اند؛ بلكه در گذر زمان و در پرتو علل و عوامل گوناگون به فرهنگ و معارف بشری پیوسته اند. بسا اوقات، رویارویی با یك پرسش و یا برخورد با یك مشكل، زمینه ساز پیدایش دانشی گشته است. بدین صورت كه تلاش برای پاسخگویی به یك پرسش یا حل یك مشكل، مسئله ای را شكل داده و از تركیب چند مسئله، دانشی سامان یافته است. در مرحله پس از پیدایش نیز پژوهش، ژرفكاوی، تعلیم و تعلّم، به رشد و بالندگی دانش ها كمك می كنند. از این رو، تعریف علوم نیز تكامل تدریجی دارد كه از تعاریف بَدْویِ غیر منقّحْ شروع می شود و به تعریف های دقیق و حدّ و رسم دارِ منطقی می رسد. این، سرنوشت تمامیِ دانش هاست و طبعاً علوم اسلامی هم از این قاعده مستثنا نیستند؛ بلكه به آسانی می توان در تمامیِ آنها این قاعده و روند را نشان داد. یكی از علوم اسلامی كه این گفتار بِدان اختصاص دارد، (علم حدیث) یا (علوم حدیث) است. بررسیِ اجمالی پیدایش این دانش و تطوّرات آن، موضوع این نوشتار است. البته باید دانست كه تاریخ حدیث، غیر از تاریخ علوم حدیث است و موضوع سخن در این مقال، عنوان دوم است.[1] در این نوشتار، تلاش می شود تا زمینه دستیابی به پاسخ این پرسش ها فراهم آید: علم حدیث یا علوم حدیث، از چه زمانی به عنوان یك دانشْ رسمیت یافته است؟ در آغاز، آن را چگونه تعریف كرده اند؟

ادامه نوشته

آشنایی با حدیث پژوهی(2)

2. از جهت سند خبر دو قسم است: الف. مرسل (نقل خبر بدون آوردن سند) ب. مسند (نقل خبر با ذكر سند).
از جهت متن خبر دو قسم اصلی دارد: 1. محكم (خبری كه دلالت صریح و موافق با قرآن و سنّت دارد).
2. متشابه (خبری كه احتمالات متعدّد دارد كه برخی با قرآن و سنّت مخالف است).

ادامه نوشته

آشنایی با حدیث پژوهی(1)

مقدمه
یكی از دو پایه اصلی تفقّه در دین، سنّت پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ است و عقل و اجماع هم از این دو پایه نیرو می‎گیرند. حفظ این سنّت و رعایت امانت‎داری در آن برای استمرار حیات دینی مسلمین به شابه حفظ محیط زیست برای بقاء آدمی است. جلوه اصلی این امانت‎داری التزام عملی به سنّت و تبعیّت حقیقی از قرآن كریم است كه از آن در فقه تعبیر به سیره متشرّعه می‎شود و بخش مهمّی از فقه ما از آن بهره‎مند است.

ادامه نوشته